सध्या बाजारात जांभळे भरपुर प्रमाणात विक्रिसाठी आलेली आहेत. आयुर्वेद शास्त्रात जाभुळ या वन्स्पतिचे औषधी गुणधर्म वर्णन केलेले आहेत.
जांभळाची पाने, फळे, बी, झाडाची साल हे औषधी गुणयुक्त आहे. पाने ही पंचपल्लव या गटात मोडतात. जांभळामुळे शरीरात वातदोष वाढतो.
जांभळापासून घरी जांभूळपाक तयार करतात. अम्लपित्त, कफ, खोकला यावर जांभूळपाक उपयुक्त आहे. तोंड येणे, जिभेला फोड येणे, तोंडात जखमा, चट्टे येणे यावर भरपूर जांभळे खावीत किंवा जांभळाचा रस लावावा. कडुनिंबाप्रमाणेच जांभळाच्या काड्यांनी दात घासावेत. काड्यांचा काढा करून गुळण्या केल्यास मुखरोगांवर उपयोग होतो. मुखाची दुर्गंधी जाते, दात बळकट होतात. घामोळ्यांवर जांभळाच्या बियांचे चूर्ण पाण्यात कालवून अंगाला लावावे.
अतिसार, जुलाब यावर जांभळाच्या सालीचे चूर्ण किंवा रस घ्यावा. उलट्या, मळमळ यावरही सालीचे चूर्ण द्यावे.
रक्तप्रदर, पाळीत अंगावरून जास्त जाणे यावर जांभळाच्या बी चे किंवा सालीच्या चूर्णाचा खूप चांगला उपयोग होतो. मुरुमे, तारुण्यपिटीका, चेह-यावरील डाग यावर जांभळाची बी दुधात उगाळून लावावी.
जांभळाचा सर्वात लोकप्रिय उपयोग म्हणजे मधुमेहावर होय. याचे पेटंट जाताजाता वाचले. मधुमेही व्यक्तींनी जांभळे भरपूर खावीत. जांभळाच्या बियांचे चूर्ण नियमित घेतल्यास साखर नियंत्रणात रहाते. अर्थात जोडीला व्यायाम हवाच. जांभळापासून केलेल्या जंब्वासवाचा मधुमेहात उपयोग होतो.डॉ. पवन एस. लड्डा
लड्डा आयुर्वेदिक चिकित्सालय
पद्मा नगर, उदय पेट्रोल पंपा मागे,
लातुर. पिन कोड ४१३५३१
मो. ०९३२६५११६८१
About the Author
