…तर ही बुद्धमूर्ती मॉरिशस येथून सन २०१६ मध्ये आणलेली.आता त्याला ९ वर्षे लोटली. मॉरिशसभेटीचे प्रयोजन होते ‘मी जिजाऊ बोलतेय!’ ह्या माझ्या एकपात्री नाट्यप्रयोगाचा पहिलावाहिला आरंभाचा प्रयोग!मी, निलू आणि पोटात तीन महिन्यांचा निशू असे आम्ही तिघेजण सोबत होतो.
ही बुद्धमूर्ती तब्बल नऊ वर्षांनी आज आम्ही पूर्णाकृतीत बघत आहोत. तिथल्या मॉलमध्ये आम्ही खरेदिसाठी गेलो होतो तेव्हा काही सौंदर्यप्रसाधने, शोभेच्या वस्तू आणि बघता क्षणीच आवडलेली ही बुद्धमूर्तीही घेतली. तिचे आखीवरेखीव चेहरा,डोळे,नाक,हस्तमुद्रा, बेमालूम नक्षीकाम असलेले चिवर आणि तो असाधारण निळा रंग मला विलक्षण भावलेले! मात्र घरी आल्यावर लगेज बॅग्ज रित्या केल्या तेव्हा मूर्ती दोन भागात खंडित झालेली. खूप दुःख झाले. त्याचे असे झाले की,आम्ही छान काळजीपूर्वक पॅक केलेली बुद्धमूर्ती भारतात आणताना लगेज हातळणाऱ्या कर्मचाऱ्यांच्या निष्काळजीपणामुळे भंगली होती. ती मूर्ती पूर्ववत करणारा कुणी कारागीर शोधूनही भेटला नाही आणि मग दुरुस्तीचे काम मागेच पडत गेले. मूर्ती टेराकोटा ह्या मातीची आहे. नऊ वर्षांपूर्वी १५०० मॉरीशियन रुपयांची म्हणजे भारतीय चलनात ३५०० रुपये एवढ्या मूल्याची ही मूर्ती होती. किमतीचे म्हणून नाही तर मूर्तीची घडवणूक देखणेपण यामुळे ती पूर्ववत दुरुस्त व्हावी असे मनःपूत वाटत राहिले. मधल्या काळात कुणी कारागीर भेटला नाही मात्र मूर्ती आम्ही व्यवस्थित जतन करून ठेवली होती. ह्या उन्हाळ्यात घर आवरताना ही हवीहवीशी सुंदर मूर्ती पुन्हा माझ्या हाती लागली. जवळच काही मूर्तिकार परराज्यातून आल्याचे कळले तिथे त्यांना जाऊन दाखवली पण दुरुस्तीत त्यांची असमर्थता दिसली. निलूला म्हणाले, “काहीही कर मला मूर्ती दुरुस्त करून पाहिजे.येवल्यात बघ कुणी कारागीर आहे का?”
माझा दुःखी चेहरा अन आग्रह ह्या दोन्ही कारणांनी त्याने मनावर घेतले आणि एके सकाळी ड्युटीवर जाताना तो मूर्ती सोबत घेऊन गेला आणि वीस दिवसांनी ही अखंड व नव्याने रंग दिलेली सुंदर मला अपेक्षित होती तशी बुद्धमूर्ती सोबत घेऊन आला. त्याच्या कलारसिक शिक्षकमित्राने ती मेहनत घेऊन दुरुस्त करून दिलीय. सतीश विसपुते असे त्यांचे नाव,ते मानसशास्त्राचे शिक्षक आहेत अन कलेतही रमतात. आज नऊ वर्षांनी मॉरिशसच्या त्या मॉलमध्ये बघितलेली तीच मूर्ती मी माझ्या घरात समोर बघते आहे आणि खरंच मनापासून आनंदले आहे.
आमच्या प्रथम परदेश दौऱ्यात ही बुद्धमूर्ती आणि ‘मी जिजाऊ’ सादर करताना “तीन मासांची गर्भार जिऊ…” हा संवाद हयातभर माझ्या स्मरणात राहणारा आहे. कारण नाट्यप्रयोगात जिजाऊंच्या तोंडी असलेला हा संवाद आणि मीही त्यावेळी तीन मासांची गर्भार होते. आंतरराष्ट्रीय पातळीवर उदंड प्रतिसाद लाभलेला ‘मी जिजाऊ’ चा प्रयोग व ही बुद्धमूर्ती यामुळे हा दौरा यादगार बनून राहिला आहे. आदरणीय सतीश विसपुते सर तुम्ही कलाप्रेमापोटी सहजी केलेली ही मदत मला खूप सुखावून गेलीय याचे मोल केवळ मला ठाऊक आहे तेव्हा तुमचे मनःपूर्वक विशेष धन्यवाद!– डॉ.प्रतिभा जाधव,नाशिक
१३ जुलै २०२५
About the Author
